احمد منزوى

1970

فهرستواره كتابهاى فارسى ( فارسى )

يخچاليه . ميرزا محمد على مذهب اصفهانى ، متخلص به بهار و فرهنگ ، نگارنده‌ى « مدايح معتمديه » ( هف ) زندگى سرايندگان در ظاهر ساختگى و نامشخص و در حقيقت كسان مشخصى از همروزگاران خود را به شوخى گرفته و نقد كرده است . دست‌كم 3 بار چاپ شده است : با پيشگفتار ميرزا محمد حسين ذكاء الملك فروغى . تهران 129 ق ، با تصاوير ، سپس تهران 1297 ق بىتصوير ، و سومين بار به كوشش گلچين معانى ، 1321 خ ، با تصويربرها و حاشيه‌ها و پيشگفتار محيط طباطبايى . تاريخ تذكره 2 / 417 - 418 ؛ ذريعه 9 / 144 « ديوان بهار » ، همانجا 25 / 275 « يخچاليه » ؛ تذكره‌نويسى 726 « تذكرهء يخچاليه » . تبريز 1 / 72 ؛ دو كتابخانه 1079 ؛ مجلس 503 ( 2 نسخه ) ؛ ملك 5 / 359 ؛ نشريه 5 / 7 . يد بيضا : مير غلام على بلگرامى متخلص به آزاد ، كه ياد او در « مآثر الكرام » در تاريخ بلگرام ( هف ) و جز آن . تذكره‌ى همگانىست ، در دو تحرير ، تحرير يكم دربرگيرنده‌ى 530 تن سرايندگان از پيشينيان و همروزگاران را ، به ترتيب الفبايى ، از افضل الدين كاشانى تا مير محمد يوسف بلگرامى آورده است . و در تحرير دوم شمار آنان به 1359 تن رسانده است ، از ابو الحسن شهيد بلخى آغاز مىشود . استورى ( 1 / 863 ) به نقل از فهرت . آصفيه ( 3 / 162 ) آن را به نام « تذكرهء صبح خندان » خوانده ، كه گلچين معانى ( 2 / 420 ) اين نام را نپذيرفته است . در ديباچه تحرير يكم مىنويسد : در 1134 / 1 - 1722 م از هند به سند و شهر سيوستان رفتم ، و در ميانه‌هاى 1145 / 1732 م ، عنان همت تافتم ، نزديك به يك سال كار كردم ، و اين را نگاشتم . و درباره‌ى تحرير دوم ، در « خزانه‌ى عامره » مىگويد : پس از برگشت از سند به هند ، آن نسخه را منسوخ كرده ، نسخه‌ى ديگرى در 1148 ق / طبع كليمم يد بيضا نمود / 5 - 1736 م . نگاشتم . آغاز : محمد من نظم الاشياء و علّم آدم الاسماء و نصلى على . سيد غلام على بن سيد نوح حسينى واسطى . مشترك 11 / 758 - 779 ( 3 نسخه ) ؛ تاريخ تذكره 2 / 418 - 420 ؛ ذريعه 9 / 5 « ديوان آزاد » ، همانجا 25 / 276 « يد بيضا » ؛ استورى ، تذكره 1 / 863 « يد بيضا » و « تذكرهء صبح خندان » ؛ تذكره‌نويسى 255 ؛ علماى هند 154 ؛ پاكستان و هند 5 / 58 ، 185 زندگىنامه و نام كارهايش ؛ فرهنگ‌نويسى 50 . آصفيه ، هندليست 3 / 162 ش 155 « تذكرهء صبح خندان يا يد بيضا » و 3 / 162 ؛ اته 2135 نامش ؛ اسپرنگر ، اوده 13 ، 23 ؛ بانكيپور 8 / 126 ، 169 ش 691 ؛ جرنل ، خدابخش 2 / 1977 م / 40 بخش انگليسى ؛ حيدرآباد ، 133 ، 525 ؛ عليگر ، آزاد 139 ؛ عليگر ، اطهر 175 ، 173 ( 2 نسخه ) ؛ لكهنو ، ندوه 694 ؛ مرآت العلوم 1 / 46 ؛ موزهء سالار 2 / 545 ، 546 . يغما بيابانكى . على مقدم . در احوال يغما جندقى ، رحيم فرزند حاج ابراهيم قلى ( 1196 - 1276 ق ) . در تهران 1313 خ چاپ شده است . ذريعه 9 / 1313 « ديوان يغماى جندقى » و 25 / 279 « يغما بيابانكى » ؛ استورى ، تذكره 923 ؛ مشار 5 / 5584 ( چ . تهران ، 1313 خ ، 85 ص ) ؛ اندياآفيس ، چاپى 364 ، 560 .